روز هجران و شب فرقت یار آخر شد
روز هجران و شب فرقت یار آخر شد
زدم این فال و گذشت اختر و کار آخر شد
معنی: روزهای دوری و شبهای جدایی تمام شد. شاعر فال زده و ستارهٔ بد از سرش گذشته است؛ کار سخت به پایان رسیده. این غزل (غزل ۱۶۶ دیوان) برای کسی است که دورهای دشوار را پشت سر گذاشته و حالا نفس راحتی میکشد.
سحرم دولت بیدار به بالین آمد
سحرم دولت بیدار به بالین آمد
گفت برخیز که آن خسرو شیرین آمد
معنی: سحرگاه بختِ بیدار به بالین شاعر آمد و گفت برخیز، آن محبوب شیرین رسیده است. صبح در این غزل خبر آمدن کسی است که انتظارش را میکشیدی. غزل ۱۷۶ دیوان، برای کسی که منتظر خبری خوش است.
دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند
دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند
واندر آن ظلمت شب آب حیاتم دادند
معنی: دیشب نزدیک صبح، از غم رها شدم و در دل تاریکی شب، آب زندگی به من دادند. این غزل شاید یلداییترین غزل حافظ باشد: درست در تاریکترین ساعت شب، گشایش میرسد. برای کسی که این روزها بار سنگینی بر دوش دارد.
آن شب قدری که گویند اهل خلوت امشب است
آن شب قدری که گویند اهل خلوت امشب است
یا رب این تأثیر دولت در کدامین کوکب است
معنی: شبی که اهل دل آن را شب قدر میدانند، همین امشب است؛ شاعر میپرسد این بخت خوش از کدام ستاره آمده است. غزل ۳۱ دیوان، مناسب شبی که خانواده دور هم جمعاند و همین با هم بودن، خودش بخت خوب است.
یوسف گمگشته بازآید به کنعان غم مخور
یوسف گمگشته بازآید به کنعان غم مخور
کلبهٔ احزان شود روزی گلستان غم مخور
معنی: همانطور که یوسفِ گمشده سرانجام به پدرش بازگشت، آنچه از دست دادهای هم برمیگردد؛ خانهٔ غم روزی گلستان میشود، غصه نخور. از امیدبخشترین غزلهای حافظ، برای کسی که دلتنگ است یا منتظر بازگشت کسی.
مژده ای دل که مسیحا نفسی میآید
مژده ای دل که مسیحا نفسی میآید
که ز انفاس خوشش بوی کسی میآید
معنی: ای دل، شاد باش که کسی با نفسی شفابخش، مثل نفس مسیح، در راه است؛ از نفسهای خوشش بوی آشنایی به مشام میرسد. برای کسی که این روزها به یک دلگرمی تازه نیاز دارد.
این غزلها را چطور در شب یلدا بخوانیم؟
یک نفر از جمع، معمولاً بزرگ خانواده، غزل را آهسته و بلند میخواند و بقیه گوش میدهند. بعد از هر غزل، معنی روانش را بخوانید و هر کس بگوید این غزل او را یاد چه چیزی میاندازد. اگر میخواهید برای هر نفر جداگانه فال بگیرید، فال حافظ یلدا را باز کنید: نیت هر نفر را بنویسید، غزلش را با معنی بخوانید و کارت غزل را برایش بفرستید.
متن غزلها از تصحیح قزوینی و غنی است. برای خواندن غزلهای دیگر با معنی، به دیوان حافظ با معنی سر بزنید؛ آداب نیت و خواندن را هم در آداب تفأل به حافظ آوردهایم.
از همین مجموعه
پرسشها
شب یلدا ۱۴۰۵ چه شبی است؟
دوشنبهشب ۳۰ آذر ۱۴۰۵، برابر ۲۱ دسامبر ۲۰۲۶؛ بلندترین شب سال.
معروفترین غزل حافظ برای شب یلدا کدام است؟
غزل خاصی برای یلدا تعیین نشده است. غزلهایی که از گذشتن شب و آمدن صبح میگویند، مثل «یوسف گمگشته بازآید به کنعان غم مخور» و «دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند»، در این شب بیشتر خوانده میشوند.
میشود این غزلها را برای کسی فرستاد؟
بله. بیت اول غزل را با معنیاش بفرستید، یا در فال حافظ یلدا برای او نیت کنید و کارت غزلش را برایش بفرستید.